Nguyễn Trọng Lưu
Đừng chỉ giữ tro trên đầu, mà hãy giữ tro trong lòng
Có những người bước ra khỏi nhà thờ ngày thứ tư lễ tro với một vệt tro rõ trên đầu. Nhưng vài giờ sau, vệt tro ấy nhạt dần. Và có khi… lòng sám hối cũng nhạt theo. Tro không phải để là một dấu ấn cho người khác thấy mình đạo đức. Mà nhận tro cũng không phải là “một nghi thức cho đầy đủ với năm phụng vụ”.
Tro là một lời nhắc nhở: ta chỉ là bụi đất, và sẽ trở về đất bụi.
Nếu đã là bụi đất, thì có gì để kiêu căng? Nếu đời người mong manh như thế, thì có gì để hơn thua?
Giữ tro trong lòng là khi ta biết hạ mình xuống trước người thân thay vì cố thắng trong một cuộc cãi vã.
Giữ tro trong lòng là khi ta biết xin lỗi trước khi quá muộn.
Giữ tro trong lòng là khi ta dám nhìn lại những góc tối của chính mình – thay vì chỉ nhìn lỗi của người khác.
Mùa chay không bắt đầu bằng việc thay đổi người khác mà bắt đầu bằng việc thay đổi chính mình.
Có thể ta vẫn sẽ nóng nảy. Vẫn sẽ yếu đuối, vẫn sẽ vấp ngã. Nhưng nếu mỗi ngày ta bớt đi một chút tự ái, bớt một lời làm tổn thương, bớt một lần ích kỷ … Thì việc nhận tro ấy đã không uổng phí.
Tro rồi sẽ rơi. Nhưng một trái tim biết sám hối sẽ ở lại.
Và khi tro tan đi, hy vọng rằng điều còn lại không phải là thói quen cũ, mà là một con người mới – hiền hơn, khiêm nhường hơn, và biết yêu thương thật hơn. Đừng chỉ giữ tro trên đầu, mà hãy để tro chạm đến trái tim.
Một cách ăn chay kỳ lạ…
Chính Đức Lêô XIV cũng đề xuất một cách ăn chay kỳ lạ cho mùa chay 2026.
Nói tới mùa chay là nói tới ba thực hành cốt lõi giúp các tín hữu chuẩn bị tâm hồn mừng Chúa phục sinh – đó là cầu nguyện, ăn chay và giúp đỡ người bên cạnh.
Trong sứ điệp mùa chay năm nay – được công bố vào ngày 13.2.2026 vừa qua – sau khi mời gọi các tín hữu cùng “lắng nghe Lời Chúa, cầu nguyện, lắng nghe tiếng kêu của người nghèo”, Đức Thánh Cha Lêô 14 đã đề xuất một “cách ăn chay kỳ lạ”.
Theo Đức Thánh Cha, mùa chay – ngoài mục tiêu sám hối, qui hướng về Chúa, bằng việc lắng nghe Lời Chúa, các tín hữu cần thực hành một truyền thống tu đức tốt lành, một thực hành cần thiết giúp “phân biệt và điều chỉnh sự thèm muốn của dục vọng, giữ cho tấm lòng luôn khát khao hướng về công lý”.
Tuy nhiên, không chỉ kêu gọi khổ chế thân xác – chay vật chất, giống như vị tiền nhiệm đáng kính, Đức Thánh Cha Phanxicô – thường lên án hành động “vu khống”, Đức Thánh Cha Lêô còn đi xa hơn, ngài chủ trương một thực hành chay tịnh hết sức cụ thể và thường không được ưa chuộng, là: “kiêng những lời nói xúc phạm và làm tổn thương người khác”:
“Chúng ta hãy bắt đầu bằng việc làm dịu lời nói của mình, tránh những lời lẽ gay gắt và phán xét vội vàng, kiềm chế việc vu khống và nói xấu những người không có mặt và không thể tự bảo vệ mình. Thay vào đó, chúng ta hãy cố gắng cân nhắc lời nói, vun đắp lòng tốt và sự tôn trọng trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông và trong cộng đồng Kitô giáo.” Và chỉ có như thế, theo Đức Thánh Cha, “những lời lẽ thù hận sẽ nhường chỗ cho những lời lẽ hy vọng và hòa bình.”
Đây quả là một đề nghị “kỳ lạ”, nhưng là một ý tưởng tuyệt vời, giúp các tín hữu sống mùa chay thánh cách cụ thể hơn.
Chay những lời nói xúc phạm, và truyền đạt những lời nói nhẹ nhàng dễ nghe.
Chay những thái độ khó chịu, và lấp đầy lòng bạn bằng tâm tình biết ơn.
Chay những hiềm khích, và lấp đầy bạn bằng sự tha thứ, dịu dàng và kiên nhẫn.
Chay thái độ bi quan, và lấp đầy bạn bằng niềm hy vọng và sự lạc quan.
Chay những băn khoăn lo lắng, và lấp đầy bạn bằng niềm tin tưởng vào Thiên Chúa.
Chay những sở hữu, và lấp đầy bạn bằng những điều đơn giản của cuộc đời.
Chay những ý tưởng hời hợt và lấp đầy bằng những suy ngẫm và cầu nguyện.
Chay những phê bình chỉ trích những người sống chung quanh bạn, và khám phá ra Thần Khí Chúa Kitô đang sống trong họ.
Chay những ích kỷ, và lấp đầy bạn bằng lòng thương cảm đối với người khác.
Chay những hiềm thù, và lấp đầy bạn bằng một thái độ hòa giải.
Chay những lời nói, và lấp đầy bạn bằng sự thing lặng và lắng nghe kẻ khác.
Nếu tất cả chúng ta áp dụng thứ ăn chay này, cuộc sống hằng ngày sẽ chan hòa bình an, tình yêu và tin tưởng!
Chủ đích của “mùa chay thánh”
Ăn chay bên ngoài nhắc nhở việc ăn chay trong lòng. Ăn chay trong lòng giúp ta tập làm chủ đời sống mình để luôn biết qui hướng về Chúa và mở lòng ra với tha nhân. Điều quan trọng hơn nữa là sống ý nghĩa mùa chay như giáo hội mong muốn: đó là sống mầu nhiệm vượt qua của Đức Kitô trong cuộc đời mình.
Mùa chay thánh là thời gian thuận tiện để đón nhận ân sủng của Chúa, giúp cho các tín hữu ý thức tình yêu và kế hoạch Thiên Chúa trên cuộc đời mình; là thời gian nhớ lại ngày được rửa tội – là biến cố được “dìm xuống” trong Đức Kitô để hoán cải và sống thực sự theo vết chân Ngài. Đó cũng là thời gian tìm lại gốc rễ của đời sống đích thực nơi mỗi người. Gốc rễ là Đức Kitô đã chết và sống lại để ban cho nhân loại sự sống mới. Gốc rễ là hành động của Thần Khí nối kết chúng ta với Thiên Chúa và với anh em trong tình yêu. Mùa chay thánh là một hành trình tập luyện thiêng liêng dẫn đến phục sinh.
Việc giữ mùa chay thánh không có ý nghĩa tự tại mà lệ thuộc vào lễ phục sinh: không có lễ phục sinh thì cũng sẽ không có mùa chay thánh. Việc giữ mùa chay thánh chỉ thực sự có ích nếu giúp ta hồi sinh từng bước, nâng cao phẩm chất đời sống tâm linh, để chính chúng ta cũng dược sống lại với Chúa.