Nguyễn Trọng Lưu
”Năm âm lịch Bính Ngọ” bắt đầu từ ngày 17.02.2026 và kết thúc vào ngày 05.02.2027 dương lịch. Năm Bính Ngọ 2026, thuộc mệnh ”Thiên Hà Thủy – nước trên trời”. Trong tên gọi này, “thiên” nghĩa là trời; “hà” chỉ sông, suối, dòng nước; còn “thủy” là nước. ”Thiên Hà Thủy” được hình dungnhư nguồn nước từ trên cao đổ xuống – có thể là mưa, là dòng chảy từ không trung. Nước từ trời có thể nuôi dưỡng vạn vật, mang lại sự sống, nhưng cũng có thể gây ra những biến động lớn nếu không được kiểm soát.
Năm ”Bính ngọ 2026” là năm “song hỏa” hiếm gặp Nhưng điểm đặc biệt của năm 2026 không chỉ nằm ở mệnh “Thiên Hà Thủy”, mà còn ở sự kết hợp của thiên can và địa chi.
Trong hệ thống ngũ hành, “bính” thuộc hành hỏa – cụ thể là ”dương hỏa”. Hình ảnh dương hỏa thường được ví như mặt trời giữa trưa, rực rỡ, mạnh mẽ, tỏa ra ánh sáng và nhiệt lượng lớn. Mà địa chi ”ngọ” cũng thuộc hành hỏa, tượng trưng cho thời điểm chính ngọ trong ngày, khi mặt trời lên cao nhất và sức nóng đạt đỉnh.
Như vậy, cả thiên can lẫn địa chi của năm 2026 đều cùng mang hành hỏa. Sự trùng hợp này tạo nên một cục diện được gọi là “song hỏa” hay “lưỡng hỏa”. Có thể hình dung đây là trạng thái “lửa chồng lửa”, khi nguồn nhiệt từ thiên can và địa chi cộng hưởng, làm nổi bật đặc tính bùng nổ, rực rỡ và mạnh mẽ của hành hỏa.
Trong văn hóa Trung Hoa và các nước Á Đông, ”hỏa” thường gắn liền với màu đỏ, màu của sinh khí, của sự sống và nhiệt huyết. Chính vì vậy, năm ”bính ngọ 2026” còn được gọi là “năm ngựa đỏ”. Theo quan niệm phong thủy truyền thống, “song hỏa” đại diện cho một năm có trường năng lượng rất mạnh, mang đặc trưng của tốc độ, sự bùng nổ và những thay đổi nhanh chóng. Đây là kiểu năng lượng được cho là có thể thúc đẩy con người hành động quyết liệt hơn, dám nghĩ lớn, dám thử nghiệm và sẵn sàng bước ra khỏi vùng an toàn.
“Ngựa” trong văn hóa Việt Nam Hình tượng “ngựa” nổi tiếng và đặc sắc nhất trong văn hóa Việt Nam phải kể đến là hình ảnh “ngựa thần” trong truyền thuyết Thánh Gióng được lưu truyền từ đời này qua đời khác. Chi tiết Thánh Gióng cưỡi ngựa thần bay lên trời mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt đối với đời sống tâm linh của người Việt:
“Nhớ xưa đương thuở triều Hùng
Vũ Ninh nổi đám bụi hồng nẻo xa
Trời thương Bách Việt sơn hà
Trong nơi thảo mãng nổi ra kỳ tài
Lên ba đang tuổi anh hài
Roi ngà ngựa sắt ra oai trận tiền
Một phen khói lửa dẹp yên
Sóc Sơn nhẹ gót thần tiên lên trời”
Hình tượng “ngựa” cũng được thể hiện qua nhiều lãnh vực như hội họa, âm nhạc và thi ca. Chắc hẳn, không ai là không biết đến bức tranh nổi tiếng “mã đáo thành công” với nhiều gửi gắm về những điều tốt đẹp, thành công, thịnh vượng. Đây là bức tranh phong thủy được nhiều người Việt Nam lựa chọn để treo trong nhà hoặc dành tặng người thân, bạn bè, đồng nghiệp. Trong âm nhạc, hình tượng “ngựa” cũng được thể hiện qua những bài hát nổi tiếng như “Lý ngựa
ô”; “Ngựa ô thương nhớ”.
Ngựa trong thi ca
Ngựa của ông cai, ông nghè
“Làng ta mười tám ông nghè
Ông cưỡi ngựa tía, ông che tàn vàng
Ngựa ai buộc ngõ ông cai
Xoàn ai mà lại đeo tai bà nghè
Ngựa ai buộc ngõ ông nghè
Trâu ai lại buộc bụi tre ông thầy”
(Ngựa ai buộc ngõ ông cai: ngựa dành cho người đi công việc, đi chinh chiến, không dành cho ông cai – là ông quan ngồi một chỗ, để người khác phải đến tâu trình. Xoàn ai mà lại đeo tai bà nghè: bà nghè là vợ ông nghè, không phải là vợ phú ông – mà lại có hột xoàn đeo tai!
Ngựa ai buộc ngõ ông nghè: ông nghè suốt ngày đèn sách không dùng đến ngựa Trâu ai lại buộc bụi tre ông thầy: thày đồ dạy học cũng không dùng đến trâu: trâu gắn bó với người nông dân)
Ngựa ô thắng kiệu vàng, tra khớp bạc
“Ngựa ô anh thắng kiệu vàng
Anh tra khớp bạc đưa nàng về dinh”
(Ngựa ô là ngựa của chú rể đưa cô dâu về dinh, là nhà chú rể).
Bên Âu Tây: con ngựa thành Troia
Hoàng tử Paris của thành Troia đã lợi dụng lúc vua Agamemnon vắng nhà để bắt cóc nàng Helen là vợ vua và đưa về thành Troia. Khi trở về và biết tin, vua Agamemnon vô cùng tức giận, quyết định đem quân đánh thành Troia nhằm giành lại vợ. Cuộc chiến tranh thành Troia huyền thoại chính thức bùng nổ và kéo dài suốt 10 năm trời mà quân Hy Lạp vẫn không thể công phá nổi cổng thành kiên cố. Trước tình thế đó, quân lính Hy Lạp nghĩ ra một kế sách táo bạo: họ dựng một con ngựa khổng lồ bằng gỗ, giấu lính tinh nhuệ bên trong, rồi lan truyền tin đồn rằng đây là báu vật thần linh ban tặng để cầu hòa. Một số người dân và quân sư trong thành Troia nghi ngờ âm mưu đó và dâng sớ can ngăn. Nhưng thần chiến tranh Ares đã đứng về phía quân Hy Lạp, sai rắn độc giết chết hai cha con người can gián. Epeius, với sự trợ giúp của nữ thần Athena, đã hoàn thành con ngựa trong ba ngày. Trên thân ngựa có khắc dòng chữ: " Để trở về quê hương, người Hy Lạp dâng tặng vật này cho Athena." Người dân thành Troia tin rằng đó là sự trừng phạt của thần linh dành cho kẻ xúc phạm báu vật thiêng, nên đã mở cửa thành, đưa con ngựa gỗ vào trong. Đêm đến, quân Hy Lạp từ trong ngựa thoát ra, mở cổng thành cho đại quân tràn vào, tàn phá thành Troia và giành chiến thắng bất ngờ. Thành Troia thất thủ chỉ trong một đêm, kết thúc cuộc chiến khốc liệt kéo dài suốt một thập kỷ.
Câu chuyện về con ngựa thành Troia đã vượt ra khỏi phạm vi thần thoại để trở thành một ẩn dụ phổ quát. Thành ngữ con ngựa thành Troia ngày nay được dùng để chỉ bất kỳ mưu kế nào muốn che dấu một mối đe dọa vào một hệ thống an toàn – bằng cách ngụy trang thành một thứ vô hại hoặc đáng mong đợi.
Cú ngã ngựa của Phaolô
Nhưng nói về ngựa trong Kinh Thánh, có lẽ đặc biệt nhất là “cú ngã ngựa chí mạng và nhớ đời” của Thánh Phaolô – mà cũng nhờ cú ngã ngựa đó mà ông trở thành tông đồ dân ngoại. Khi ông hăng hái và hung hãn phi ngựa đi khắp nơi lùng bắt những người “cả gan” dám tin theo Chúa Yêsu, ông bị ngã xuống đất và nghe có tiếng nói với ông: sao ngươi bắt bớ Ta?” (CvTd. 9, 4).
Thánh Phaolô kể lại: “Tất cả chúng tôi đều ngã nhào xuống đất, và tôi nghe có tiếng nói với tôi bằng tiếng Híp-ri: “Saolê, Saolê, sao ngươi bắt bớ Ta? Đá lại mũi nhọn thì khốn cho ngươi!” (CvTd. 26, 14).
Thật may phước cho ông, vì ông được Thiên Chúa bảo vào thành và được ông Khanania đặt tay và nói: “Anh Saolê, Chúa đã sai tôi đến đây, Người là Đức Giêsu, Đấng đã hiện ra với anh trên đường anh tới đây. Người sai tôi đến để mắt anh lại nhìn thấy được và để anh được đầy Thánh Thần” (CvTd. 9, 17).
Từ đó, một Saolê bạo ngược đã biến thành một Phaolô nhân chứng nhiệt thành của Đức Kitô. Và mỗi khi có thể, Thánh Phaolô vẫn vui vẻ hay nhắc lại “kỷ niệm” cũ: “Tôi ngã xuống đất và nghe có tiếng nói với tôi: Saolê, Saolê, tại sao ngươi bắt bớ Ta?” (CvTd. 22, 1).
Ngựa trong sách Khải Huyền
Kinh Thánh cũng rất nhiều lần đề cập đến ngựa, duy chỉ Đức Yêsu lại không hề nhắc tới ngựa lần nào. Ở đây chúng tôi chỉ muốn nhắc tới “ngựa” trong Sách Khải Huyền – bởi “sách Khải Huyền” nhắc tới ngựa nhiều nhất trong các sách của toàn bộ Kinh Thánh – với nhiều màu khác nhau:
1. “Tôi thấy một con ngựa trắng, và người cỡi ngựa mang cung. Người ấy được tặng một triều thiên và ra đi như người thắng trận, để chiến thắng” (Kh. 6, 2). “Tôi thấy trời rộng mở: kìa một con ngựa trắng, và người cỡi ngựa mang tên là ”Trung Thành” và ”Chân Thật”: Người theo công lý mà xét xử và giao chiến” (Kh. 19, 11).
2. “Một con ngựa khác đi ra, đỏ như lửa, người cỡi ngựa nhận được quyền cất hoà bình khỏi mặt đất, để cho người ta giết nhau; người ấy được ban một thanh gươm lớn. Khi Con Chiên mở ấn thứ ba, thì tôi nghe con vật thứ ba hô: ”Hãy đến!” Tôi thấy: kìa một con ngựa ô, và người cỡi ngựa cầm cân trong tay” (Kh. 6, 4-5).
3. “Tôi thấy một con ngựa xanh nhạt, và người cỡi ngựa mang tên ”tử thần”, có âm phủ theo sau” (Kh. 6, 8).
4. “Các đạo quân thiên quốc đi theo Người, họ cỡi ngựa trắng, mặc áo vải gai mịn trắng tinh” (Kh. 19, 14).
Xin kính chúc quí độc giả – đặc biệt những người tuổi ngọ – một năm dồi dào ân sủng Đức Chúa.